Italië Links en rechts van de Via Appia
REISDUUR 8 dagen/7 nachten - 49544 - zomer 2010
de oudste Romeinse heirbaan, de heerlijke ontdekking van kunst en natuur vandaag
een ontdekkingstocht door een schitterend maar voor velen ongekend stukje Italië
de cruciale verbinding tussen Rome en Jerusalem
PROGRAMMA
Dag 1 Brussel - Rome - Norba - Sermoneta - Valvisciolo - Sezze Avondmaal
Vanuit Rome trekken we in zuidoostelijke richting, parallel met de Via Appia, soms aan de noordelijke en bergachtige kant ervan, soms meer zuidelijk en dichter bij de Tyrreense Zee. In Norma kijken we uit over de wijde vruchtbare vlakte waar vroeger de verraderlijke Pontijnse moerassen lagen. Vervolgens gaan we op weg naar de akropolis van Norba met de indrukwekkende omwalling, de tempelresten, de bogen, de stadspoorten, enz. Sermoneta heeft andere troeven: onneembare vestingmuren, de kasteelburcht van de Caetani en… een ambachtelijke koekjesbakkerij! Vlakbij bezoeken we de abdijkerk en de mooie kloostertuin van de abdij van Valvisciolo, gesticht door Griekse monniken en gerestaureerd door de tempeliers. Sinds de opheffing van deze orde wonen er cisterciënzermonniken. We reizen verder over de Via Appia tot in Borgo Faiti bij Sezze, waar we twee nachten verblijven in Hotel Foro Appio Mansio****.
Dag 2 Sezze - Ninfa - Ardea - Pratica di Mare/Pomezia - Sezze Ontbijt-Avondmaal
De botanische tuin van Ninfa is enig in zijn soort: in een domein van meer dan 100 ha met een uiterst rijke fauna en weelderige flora staan ruïnes van middeleeuwse burchten, verlaten kerken en paleizen die in de loop der tijd overwoekerd raakten. Dankzij de voortdurende inspanningen van de Caetani-stichting en het WWF kreeg de tuin in 1999 de titel van meest romantische tuin ter wereld. We doorkruisen de vruchtbare vlakte die tot stand is gekomen na de drooglegging van de Pontijnse moerassen. Dit uitgestrekte gebied - meer dan 700 km2 - was eeuwenlang een broedplaats van malariamuggen. De drooglegging in 1928 was een van de grote successen van het fascistische regime. Vandaag bloeit in deze streek de landbouw en steden als Aprilia en Latina met hun 100.000 inwoners trekken investeerders aan. In Ardea rijden we langs de cyclopische muren tot bij het museum dat de Manzù-collectie herbergt. Deze beroemde Italiaanse beeldhouwer en graficus kreeg in 1969 een permanente tentoonstelling met meer dan 400 werken in de stad waar hij zijn atelier had. Wie Rome ooit bezocht, kent zijn indrukwekkende bronzen poorten in de Sint-Pietersbasiliek: sierlijkheid, klasse en evenwicht zijn kenmerkend voor het veelzijdige oeuvre van Manzù dat altijd verwondering oproept. Vlak bij de oude dorpskern van Pratica di Mare ligt een archeologische site met dertien altaren, die herinnert aan Aeneas die in deze streek aan land ging. Het nieuwe museum van Lavinium toont in een heel aantrekkelijke presentatie een unieke collectie terracottabeelden en illustreert de moeilijkheden die de held Aeneas heeft moeten overwinnen.
Dag 3 Sezze - Cori - Roccagorga - Bassiano - Fossanova - Sabaudia Ontbijt-Avondmaal
Cori was al ten tijde van de vroegste Romeinse koningen een belangrijk centrum. Gedurende eeuwen bleef de stad onafhankelijk en daarom zijn de inwoners fier op hun acroniem SPQC. Cori is één groot openluchtmuseum: we zien er cyclopische muren, de tempels van Hercules en van de Dioscuren. We wandelen door een intieme kloostertuin en bezoeken een oratorium met uitzonderlijk mooie fresco's. Vanuit Cori volgen we een suggestieve route door het karstlandschap van de Monti Lepini. Sezze is volgens de legende door Hercules gesticht: alle mogelijke bezettingslegers maakten van deze observatiepost hoog in de bergen een strategisch bolwerk. Het arendsnest Roccagorga is een belangrijk centrum van olijfcultuur. De middeleeuwse wal van het pittoreske Bassiano verbergt een origineel stadje met straatjes die spiraalvormig omhoog klimmen rond de Piazza della Torre. Een ander hoogtepunt is het bezoek aan de abdij van Fossanova, waar Thomas van Aquino overleed. De naam van de abdij herinnert aan het draineringswerk dat de eerste monniken uitvoerden. De 12de-eeuwse abdijkerk is een voorbeeld van Italiaans-Franse gotiek. Ook in de aanpalende kloostergebouwen hebben marmerbewerkers hun kunstvaardigheid getoond. Overnachting in hotel Il San Francesco*** te Sabaudia.
Dag 4 Sabaudia - Sonnino - Priverno - Amasenovallei & Monti Ausoni - Fondi - Itri - Sabaudia Ontbijt-Avondmaal
Een dagtrip met mooie berglandschappen in de Monti Ausoni en de Monti Aurunci via Sonnino tot aan de grens van de vroegere Pauselijke Staat in de Monti Ausoni. In de Amasenovallei zien we kuddes met buffels rondploeteren en kunnen we de overheerlijke mozzarella di bufala proeven. De culturele rijkdom van de steden Priverno en Fondi ontdekt men in de oude historische centra met hun pleintjes en paleizen, hun kerken en stadswallen. Bij Itri is onlangs over een lengte van enkele kilometers de Via Appia Antica voor wandelaars opengesteld, doorheen de Gole di San Andrea. Gemakkelijk begaanbaar voor jonge en oudere wandelaars. In Formia zien we het graf van de redenaar en politicus Cicero en bezoeken we het Romeinse Cisternone. Overnachting in Sabaudia.
Dag 5 Sabaudia- Pastena - Campodimele - Sperlonga - Sabaudia Ontbijt-Avondmaal
Langs de bergpas bij Lenola gaat het richting Pastena voor een bezoek aan de beroemde grotten, en vervolgens verder naar de unieke panorama's bij Castro dei Volsci en Campodimele. Gedurende eeuwen was dit een niemandsland, op de grens tussen de Kerkelijke Staat en het Koninkrijk Napels. Op het einde van de Tweede Wereldoorlog lag het midden in de vuurlinie voor de controle over de verbinding tussen de Tyrreense Zee en het binnenland en leed het onder de collateral damage als gevolg van de bombardementen op de abdij van Montecassino. De Italiaanse romanschrijver Alberto Moravia beschreef het leed van de bevolking in zijn boek La Ciociara. Bij het schilderachtige kuststadje Sperlonga ontdekten archeologen een schat in de zgn. grot van Tiberius, vlak bij de residentie van deze keizer: de beeldengroep van Odysseus en zijn makkers die het oog uitsteken van de dronken cycloop Polyphemus. Deze indrukwekkende groep bleek te zijn gemaakt door de beeldhouwers van de Laocoön die in de Vaticaanse Musea staat.
Dag 6 Sabaudia - Gaeta - Formia - Minturno - San Vito - Sabaudia Ontbijt-Avondmaal
Riviera di Ulisse noemen de Italianen dit aantrekkelijke stukje kust langs de Golf van Gaeta. We bezoeken het oude stadscentrum, de Normandische kathedraal en de schilderachtige haven. Het mausoleum van Lucius Munatius Plancus ligt helaas in militair gebied op de rand van het schiereiland Monte Orlando. Maar onder de Monte Orlando ligt het Santuario della Montagna Spaccata en de Grotta del Turco. Formia en Minturno bewijzen hoe aantrekkelijk deze kust en het achterliggende land in de oudheid al waren. Overal langs de Via Appia ontstonden residentiële villawijken. De Ponte Real Ferdinando uit 1832 herinnert aan de aanwezigheid van de Bourbons in Napels en is de oudste ijzeren hangbrug van Italië. Suio was eeuwenlang een van de versterkte wachtposten bij de Gariglianorivier op de grens tussen Latium en Campanië. In de duizendjarige traptrede van een kerkje staat het kruis van de Orde van Malta gebeiteld, als bewijs dat de tempelridders hier halt hielden op hun weg naar Jeruzalem.
Dag 7 Sabaudia - Campo Soriano - Fondi - Terracina - Monte Circeo - Sabaudia Ontbijt-Avondmaal
Campo Soriano heeft wel een bijzondere natuurlijke ‘kathedraal’: een puntige rots die hoog uitsteekt in het vlakke landschap. Sappige zoete aardbeien en veel andere vruchten en marktgroenten groeien langs de oevers van het langgerekte meer van Fondi aan de voet van de Monti Ausoni. In Terracina kruisen we de Via Flacca, de alternatieve weg naar het zuiden, maar we houden halt aan de indrukwekkende terrastempel van Jupiter Anxur. In een grot onder de hoge kaap van de Monte Circeo is een schedel van een neanderthaler gevonden, tevens het bewijs dat de streek al veel langer wordt bewoond dan de Romeinen dachten! In de onmiddellijke omgeving ligt een indrukwekkende villa van keizer Domitianus. Het moderne stadje Sabaudia dateert van 1934, toen het fascistische bewind de Pontijnse moerassen liet droogleggen. Het is zonder twijfel een van de beste voorbeelden van 'rationalistische' architectuur. De fijne zandstranden zouden de ideale vakantieplek worden voor het elitetoerisme tijdens het interbellum. In Sabaudia ligt het bezoekerscentrum van het Parco Nazionale del Circeo.
Dag 8 Sabaudia- Grottaferrata - Nemi - Abbazia Tre Fontane - Rome - Brussel Ontbijt
In Grottaferrata stichtte de Griekse monnik Nilo in het begin van de 11de eeuw een merkwaardige abdij. Tot tweemaal toe moest hij op de vlucht voor oprukkende Saracenen, maar in 1024 werd de kloosterkerk ingezegend en aan de abt San Nilo toegewijd. De abdij kende afwisselend troebele tijden en perioden van spirituele en culturele bloei. We bezoeken het vermaarde scriptorium dat in onze tijd werd omgevormd tot een leidinggevende uitgeverij van de oosterse kerken. Ook de gerestaureerde kerk met atrium en nartex in romaanse stijl met binnenin een schittering van fresco's en Byzantijnse mozaïeken. Op het meer nabij Nemi lag het luxeschip van keizer Caligula, dat men na de dood van deze keizer heeft laten zinken. Mussolini liet het schip bovenhalen, maar de euforie bij de archeologen duurde niet lang… In de omgeving ligt ook de geheimzinnige Salita in discesa. Indien de tijd het toelaat, voorzien we een bezoek aan de abdij S. Paolo alle Tre Fontane in Rome, de plaats langs de Via Appia waar Paulus werd onthoofd. Terugreis naar Rome voor de terugvlucht naar Brussel.
de oudste Romeinse heirbaan, de heerlijke ontdekking van kunst en natuur vandaag
een ontdekkingstocht door een schitterend maar voor velen ongekend stukje Italië
de cruciale verbinding tussen Rome en JerusalemPROGRAMMA
Dag 1 Brussel - Rome - Norba - Sermoneta - Valvisciolo - Sezze AvondmaalVanuit Rome trekken we in zuidoostelijke richting, parallel met de Via Appia, soms aan de noordelijke en bergachtige kant ervan, soms meer zuidelijk en dichter bij de Tyrreense Zee. In Norma kijken we uit over de wijde vruchtbare vlakte waar vroeger de verraderlijke Pontijnse moerassen lagen. Vervolgens gaan we op weg naar de akropolis van Norba met de indrukwekkende omwalling, de tempelresten, de bogen, de stadspoorten, enz. Sermoneta heeft andere troeven: onneembare vestingmuren, de kasteelburcht van de Caetani en… een ambachtelijke koekjesbakkerij! Vlakbij bezoeken we de abdijkerk en de mooie kloostertuin van de abdij van Valvisciolo, gesticht door Griekse monniken en gerestaureerd door de tempeliers. Sinds de opheffing van deze orde wonen er cisterciënzermonniken. We reizen verder over de Via Appia tot in Borgo Faiti bij Sezze, waar we twee nachten verblijven in Hotel Foro Appio Mansio****.
Dag 2 Sezze - Ninfa - Ardea - Pratica di Mare/Pomezia - Sezze Ontbijt-AvondmaalDe botanische tuin van Ninfa is enig in zijn soort: in een domein van meer dan 100 ha met een uiterst rijke fauna en weelderige flora staan ruïnes van middeleeuwse burchten, verlaten kerken en paleizen die in de loop der tijd overwoekerd raakten. Dankzij de voortdurende inspanningen van de Caetani-stichting en het WWF kreeg de tuin in 1999 de titel van meest romantische tuin ter wereld. We doorkruisen de vruchtbare vlakte die tot stand is gekomen na de drooglegging van de Pontijnse moerassen. Dit uitgestrekte gebied - meer dan 700 km2 - was eeuwenlang een broedplaats van malariamuggen. De drooglegging in 1928 was een van de grote successen van het fascistische regime. Vandaag bloeit in deze streek de landbouw en steden als Aprilia en Latina met hun 100.000 inwoners trekken investeerders aan. In Ardea rijden we langs de cyclopische muren tot bij het museum dat de Manzù-collectie herbergt. Deze beroemde Italiaanse beeldhouwer en graficus kreeg in 1969 een permanente tentoonstelling met meer dan 400 werken in de stad waar hij zijn atelier had. Wie Rome ooit bezocht, kent zijn indrukwekkende bronzen poorten in de Sint-Pietersbasiliek: sierlijkheid, klasse en evenwicht zijn kenmerkend voor het veelzijdige oeuvre van Manzù dat altijd verwondering oproept. Vlak bij de oude dorpskern van Pratica di Mare ligt een archeologische site met dertien altaren, die herinnert aan Aeneas die in deze streek aan land ging. Het nieuwe museum van Lavinium toont in een heel aantrekkelijke presentatie een unieke collectie terracottabeelden en illustreert de moeilijkheden die de held Aeneas heeft moeten overwinnen.
Dag 3 Sezze - Cori - Roccagorga - Bassiano - Fossanova - Sabaudia Ontbijt-AvondmaalCori was al ten tijde van de vroegste Romeinse koningen een belangrijk centrum. Gedurende eeuwen bleef de stad onafhankelijk en daarom zijn de inwoners fier op hun acroniem SPQC. Cori is één groot openluchtmuseum: we zien er cyclopische muren, de tempels van Hercules en van de Dioscuren. We wandelen door een intieme kloostertuin en bezoeken een oratorium met uitzonderlijk mooie fresco's. Vanuit Cori volgen we een suggestieve route door het karstlandschap van de Monti Lepini. Sezze is volgens de legende door Hercules gesticht: alle mogelijke bezettingslegers maakten van deze observatiepost hoog in de bergen een strategisch bolwerk. Het arendsnest Roccagorga is een belangrijk centrum van olijfcultuur. De middeleeuwse wal van het pittoreske Bassiano verbergt een origineel stadje met straatjes die spiraalvormig omhoog klimmen rond de Piazza della Torre. Een ander hoogtepunt is het bezoek aan de abdij van Fossanova, waar Thomas van Aquino overleed. De naam van de abdij herinnert aan het draineringswerk dat de eerste monniken uitvoerden. De 12de-eeuwse abdijkerk is een voorbeeld van Italiaans-Franse gotiek. Ook in de aanpalende kloostergebouwen hebben marmerbewerkers hun kunstvaardigheid getoond. Overnachting in hotel Il San Francesco*** te Sabaudia.
Dag 4 Sabaudia - Sonnino - Priverno - Amasenovallei & Monti Ausoni - Fondi - Itri - Sabaudia Ontbijt-AvondmaalEen dagtrip met mooie berglandschappen in de Monti Ausoni en de Monti Aurunci via Sonnino tot aan de grens van de vroegere Pauselijke Staat in de Monti Ausoni. In de Amasenovallei zien we kuddes met buffels rondploeteren en kunnen we de overheerlijke mozzarella di bufala proeven. De culturele rijkdom van de steden Priverno en Fondi ontdekt men in de oude historische centra met hun pleintjes en paleizen, hun kerken en stadswallen. Bij Itri is onlangs over een lengte van enkele kilometers de Via Appia Antica voor wandelaars opengesteld, doorheen de Gole di San Andrea. Gemakkelijk begaanbaar voor jonge en oudere wandelaars. In Formia zien we het graf van de redenaar en politicus Cicero en bezoeken we het Romeinse Cisternone. Overnachting in Sabaudia.
Dag 5 Sabaudia- Pastena - Campodimele - Sperlonga - Sabaudia Ontbijt-AvondmaalLangs de bergpas bij Lenola gaat het richting Pastena voor een bezoek aan de beroemde grotten, en vervolgens verder naar de unieke panorama's bij Castro dei Volsci en Campodimele. Gedurende eeuwen was dit een niemandsland, op de grens tussen de Kerkelijke Staat en het Koninkrijk Napels. Op het einde van de Tweede Wereldoorlog lag het midden in de vuurlinie voor de controle over de verbinding tussen de Tyrreense Zee en het binnenland en leed het onder de collateral damage als gevolg van de bombardementen op de abdij van Montecassino. De Italiaanse romanschrijver Alberto Moravia beschreef het leed van de bevolking in zijn boek La Ciociara. Bij het schilderachtige kuststadje Sperlonga ontdekten archeologen een schat in de zgn. grot van Tiberius, vlak bij de residentie van deze keizer: de beeldengroep van Odysseus en zijn makkers die het oog uitsteken van de dronken cycloop Polyphemus. Deze indrukwekkende groep bleek te zijn gemaakt door de beeldhouwers van de Laocoön die in de Vaticaanse Musea staat.
Dag 6 Sabaudia - Gaeta - Formia - Minturno - San Vito - Sabaudia Ontbijt-AvondmaalRiviera di Ulisse noemen de Italianen dit aantrekkelijke stukje kust langs de Golf van Gaeta. We bezoeken het oude stadscentrum, de Normandische kathedraal en de schilderachtige haven. Het mausoleum van Lucius Munatius Plancus ligt helaas in militair gebied op de rand van het schiereiland Monte Orlando. Maar onder de Monte Orlando ligt het Santuario della Montagna Spaccata en de Grotta del Turco. Formia en Minturno bewijzen hoe aantrekkelijk deze kust en het achterliggende land in de oudheid al waren. Overal langs de Via Appia ontstonden residentiële villawijken. De Ponte Real Ferdinando uit 1832 herinnert aan de aanwezigheid van de Bourbons in Napels en is de oudste ijzeren hangbrug van Italië. Suio was eeuwenlang een van de versterkte wachtposten bij de Gariglianorivier op de grens tussen Latium en Campanië. In de duizendjarige traptrede van een kerkje staat het kruis van de Orde van Malta gebeiteld, als bewijs dat de tempelridders hier halt hielden op hun weg naar Jeruzalem.
Dag 7 Sabaudia - Campo Soriano - Fondi - Terracina - Monte Circeo - Sabaudia Ontbijt-AvondmaalCampo Soriano heeft wel een bijzondere natuurlijke ‘kathedraal’: een puntige rots die hoog uitsteekt in het vlakke landschap. Sappige zoete aardbeien en veel andere vruchten en marktgroenten groeien langs de oevers van het langgerekte meer van Fondi aan de voet van de Monti Ausoni. In Terracina kruisen we de Via Flacca, de alternatieve weg naar het zuiden, maar we houden halt aan de indrukwekkende terrastempel van Jupiter Anxur. In een grot onder de hoge kaap van de Monte Circeo is een schedel van een neanderthaler gevonden, tevens het bewijs dat de streek al veel langer wordt bewoond dan de Romeinen dachten! In de onmiddellijke omgeving ligt een indrukwekkende villa van keizer Domitianus. Het moderne stadje Sabaudia dateert van 1934, toen het fascistische bewind de Pontijnse moerassen liet droogleggen. Het is zonder twijfel een van de beste voorbeelden van 'rationalistische' architectuur. De fijne zandstranden zouden de ideale vakantieplek worden voor het elitetoerisme tijdens het interbellum. In Sabaudia ligt het bezoekerscentrum van het Parco Nazionale del Circeo.
Dag 8 Sabaudia- Grottaferrata - Nemi - Abbazia Tre Fontane - Rome - Brussel OntbijtIn Grottaferrata stichtte de Griekse monnik Nilo in het begin van de 11de eeuw een merkwaardige abdij. Tot tweemaal toe moest hij op de vlucht voor oprukkende Saracenen, maar in 1024 werd de kloosterkerk ingezegend en aan de abt San Nilo toegewijd. De abdij kende afwisselend troebele tijden en perioden van spirituele en culturele bloei. We bezoeken het vermaarde scriptorium dat in onze tijd werd omgevormd tot een leidinggevende uitgeverij van de oosterse kerken. Ook de gerestaureerde kerk met atrium en nartex in romaanse stijl met binnenin een schittering van fresco's en Byzantijnse mozaïeken. Op het meer nabij Nemi lag het luxeschip van keizer Caligula, dat men na de dood van deze keizer heeft laten zinken. Mussolini liet het schip bovenhalen, maar de euforie bij de archeologen duurde niet lang… In de omgeving ligt ook de geheimzinnige Salita in discesa. Indien de tijd het toelaat, voorzien we een bezoek aan de abdij S. Paolo alle Tre Fontane in Rome, de plaats langs de Via Appia waar Paulus werd onthoofd. Terugreis naar Rome voor de terugvlucht naar Brussel.




















